WASHINGTON: Mara ya mwisho Donald Trump alipotoa hotuba ya Hali ya Taifa, ilizalisha taswira ya kukumbukwa ya Nancy Pelosi akirarua nakala ya hotuba hiyo baada ya Trump kumaliza kuzungumza.
Ishara hiyo ya kisanii ya Pelosi mwishoni mwa hotuba ya Februari 2020 (hotuba yake ya 2025 kitalaamu ilikuwa ya kikao cha pamoja cha Bunge, siyo ya Hali ya Taifa) ilielezea kwa ufasaha dharau ya Wademokrasia kwa maelezo mazuri ya Trump kuhusu taifa aliloliongoza, alipojisifia kuhusu kukuza uchumi na kurejesha nguvu ya Marekani kupitia kaulimbiu yake ya MAGA (Make America Great Again).
Haiwezekani jambo hilo likajirudia usiku wa leo; Republican Mike Johnson sasa ndiye ameketi pale Pelosi alipokuwa ameketi kama Spika wa Baraza la Wawakilishi, na ni muumini mtiifu na mshirika wa karibu wa rais.
Hata hivyo, miaka sita baadaye na mwaka mmoja na mwezi mmoja tangu kuanza kwa muhula wa pili wa Trump hali halisi ya taifa ina utata zaidi kuliko wakati mwingine wowote, na upinzani kutoka kwa Wademokrasia unatarajiwa ndani na nje ya ukumbi.
Katika masuala mbalimbali uhamiaji, gharama za maisha, uchumi, ushuru wa bidhaa, na sera za kigeni nchi imegawanyika vibaya huku uchaguzi wa katikati ya muhula ukikaribia, huku kura za maoni zikionyesha wapiga kura wengi hawajafurahishwa na utendaji wa Trump kuliko wale wanaounga mkono.
Uchumi
Takwimu zilizotolewa mwishoni mwa wiki iliyopita zilionyesha ukuaji wa kila mwaka wa Pato la Taifa katika robo ya mwisho ya 2025 ukipungua hadi 1.4%, kiwango ambacho ni kidogo kuliko 3% iliyotabiriwa na wachumi wengi, na chini kutoka 4.4% ya miezi mitatu iliyopita. Kuporomoka huku kulihusishwa kwa kiasi fulani na kufungwa kwa shughuli za serikali kwa rekodi ya siku 43 vuli iliyopita.
Uchumi umeonyesha ustahimilivu zaidi dhidi ya mshtuko wa sera ya ushuru ya Trump kuliko baadhi ya wachumi walivyohofia.
Takriban ajira mpya 130,000 zilipatikana mwezi Januari na wafanyabiashara wa rejareja wanaripoti matumizi makubwa ya walaji. Hata hivyo, hali hii iko mbali na “enzi ya dhahabu” aliyoahidi Trump.
Jambo la kutia wasiwasi kwa matarajio ya chama cha GOP katika uchaguzi wa katikati ya muhula, ni kuwa wapiga kura wanazungumzia kutoridhishwa kwao na masuala ya “gharama za maisha” – jambo ambalo Trump aliahidi kulishughulikia wakati wa kampeni lakini tangu wakati huo amelifuta akiliita uongo wa Wademokrasia(Democrat hoax).
Licha ya takwimu ndogo za ukosefu wa ajira na mfumuko wa bei, wapiga kura wengi wanaripoti kuwa uchumi unahisiwa kuwa mbaya zaidi kuliko wakati wa Joe Biden, ambaye alikosolewa sana kwa kushindwa kudhibiti ipasavyo kupanda kwa bei.
Ushuru wa Bidhaa
Sera ya kiuchumi ya Trump, ambayo imemshuhudia akiweka viwango vya juu vya ushuru wa uingizaji bidhaa kutoka karibu kila nchi duniani, sasa iko katika hali ya vurugu kufuatia uamuzi wa Mahakama ya Juu wa wiki iliyopita uliopingana nayo.
Katika muktadha huo, mahakama hiyo ilitoa pigo kubwa kwa mfumo huo wa ushuru kwa kuamua kuwa Trump alikuwa amevuka mamlaka yake chini ya Sheria ya Mamlaka ya Dharura ya Kiuchumi ya Kimataifa.
Uamuzi huo unaacha wingu la kutokuwa na uhakika juu ya mkakati wa Trump uliowekwa katika tangazo la “siku ya ukombozi “Aprili iliyopita wa kutumia ushuru kuchochea ufufuo wa viwanda vya Marekani.
Kinyume chake, Trump anaweza kufaidika kisiasa kutokana na pigo hilo, hasa kwa sababu wapiga kura wengi wanapinga ushuru huo na wanaamini kuwa unafanya maisha kuwa ghali zaidi.
Maoni hayo yanaungwa mkono na tafiti za kiuchumi zinazoonyesha kuwa ushuru unaongeza mfumuko wa bei. Kuondolewa kwake kunaweza pia kuwaokoa watengenezaji wa Marekani kutokana na ushuru wa kulipiza kisasi kutoka kwa mataifa mengine.
Rais alijibu kwa ukali uamuzi wa mahakama, akiwaita majaji kuwa ni “fedheha kwa familia zao” na kuzungumzia “njia mbadala” katika mkutano wa waandishi wa habari wenye hasira.
Mwishoni mwa wiki alitangaza ushuru wa jumla wa 15% chini ya mamlaka tofauti ya kisheria. Inawezekana akawa na mengi zaidi ya kusema usiku wa leo kuhusu suala hili lililo karibu na moyo wake. Uhamiaji.
Hili ni suala muhimu zaidi kwa Trump kuliko hata ushuru, lakini nalo linatishia kugeuka kuwa chungu huku wapiga kura wakichukizwa na mbinu za fujo za mawakala wa Uhamiaji na Forodha (ICE) na Idara ya Forodha na Ulinzi wa Mipaka (CBP) mitaani mwa Minneapolis na miji mingine.
Kutumwa kwa zaidi ya mawakala 3,000 wa shirikisho huko Minneapolis katika operesheni ya Metro Surge kumeleta matatizo makubwa ya kisiasa kwa Trump.
Raia wawili wa Marekani, Renee Good na Alex Pretti, walipigwa risasi na kuuawa walipokuwa wakitazama au kupinga operesheni za kuwakamata watu kwa ajili ya kuwafurusha, na baadaye walitajwa kama “magaidi wa ndani” na maafisa wa serikali.
Picha na video kutoka kwa matukio hayo zimeleta upinzani mkubwa wa umma. Karibu nusu ya wapiga kura wanasema Trump “amevuka mpaka” katika kutekeleza ajenda yake ya uhamiaji, licha ya kuwa na uungaji mkono mkubwa mwanzoni mwa urais wake.
Mivutano hiyo ilimlazimu msimamizi mzoefu wa masuala ya mipaka, Tom Homan, kuondoa vikosi vya shirikisho.
Lakini kuna sababu ndogo sana ya kufikiri kuwa rais yuko karibu kurudi nyuma katika suala la uhamiaji na kuwafurusha watu, masuala ambayo yamekuwa kiini cha ujumbe wake tangu alipotangaza kuwania urais mwaka 2015.
Sera ya Kigeni. Ahadi ya Trump ya sera ya kigeni ya “Marekani Kwanza” ambayo ingemaliza mivutano ya kijeshi ya mbali au “vita vya milele” ambavyo aliwakosoa marais waliopita, inaonekana kuyumba, huku kikosi kikubwa cha kijeshi cha Marekani kikijitayarisha kufanya mashambulizi dhidi ya Iran kwa mara ya pili ndani ya mwaka mmoja.
Katika mabadiliko makubwa ya sauti, rais anaripotiwa hata kutafakari kampeni kubwa ya kijeshi iliyoundwa kuleta mabadiliko ya utawala nchini Iran, azma pana inayoakisi uvamizi wa Iraq wa mwaka 2003 chini ya George W. Bush, ambao Trump amekuwa akiukosoa mara kwa mara kama makosa.
Tishio la mzozo na Tehran linakuja mwezi mmoja tu baada ya mvutano kama huo na Venezuela kuisha kwa Trump kuamuru kikosi kumteka rais wa nchi hiyo, Nicolás Maduro — ambaye serikali ilikuwa imempa nishani ya “gaidi wa madawa ya kulevya”.
Katika wiki za kwanza za mwaka, Trump pia ameamsha mivutano na NATO kwa kuitaka Denmark — mwanachama mwanzilishi wa muungano huo — kuitoa Greenland.
Rais amejitokeza kama mpatanishi na kudai hadharani tuzo ya amani ya Nobel, huku akidai — isivyo sahihi — kuwa amemaliza vita saba au nane. Wiki iliyopita, alizindua “Bodi yake ya Amani” (Board of Peace) inayopigiwa upatu, ikuzwa kama njia ya kuleta amani Gaza, au kwa azma kubwa zaidi, kama mbadala wa Umoja wa Mataifa.
Lakini hadi sasa, washirika wa jadi wa Marekani barani Ulaya wamekataa kujiunga, huku uanachama ukibaki kwa kundi la viongozi wenye msimamo kama wake, ambao wengi wao ni wa kimabavu.
Utawala wa Sheria
Chini ya uongozi wa Pam Bondi, Mwanasheria Mkuu, Trump amemomonyoa uhuru wa Wizara ya Sheria (DoJ) na kuitumia kulipiza kisasi dhidi ya wapinzani wake wa kisiasa.
Mashtaka hayo yanajumuisha mkurugenzi wa zamani wa FBI, James Comey, na Letitia James, Mwanasheria Mkuu wa New York, ambaye alimfungulia Trump kesi ya udanganyifu mwaka 2022 akidai kuwa alikuza thamani ya mali zake.
Jaji wa shirikisho alitupilia mbali kesi zote mbili za jinai, kwa misingi kwamba mwendesha mashtaka aliyefungua mashtaka hayo alikuwa ameteuliwa kinyume cha sheria na DoJ.
Visasi vya kisheria vimeonekana kwingineko, ikiwa ni pamoja na dhidi ya Jerome Powell, Mwenyekiti wa Benki Kuu ya Marekani (Federal Reserve), ambaye amejikuta katika uchunguzi wa jinai kuhusu mpango wa ukarabati katika makao makuu ya benki hiyo baada ya kumpinga Trump kuhusu viwango vya riba.
Kisha kumekuwa na ucheleweshaji wa DoJ kutoa faili za Jeffrey Epstein kufuatia sheria ya Congress iliyoagiza kuwa nyaraka zote zinazohusu mfanyabiashara huyo aliyekumbwa na kashfa ya biashara ya ngono zitolewe mnamo Desemba.
Zaidi ya miezi miwili baadaye, faili milioni 3 bado zimezuiliwa bila maelezo. Zile ambazo zimewekwa hadharani zimekuwa na mabadiliko makubwa (redactions), mara nyingi zikificha vitambulisho vya wale waliokuwa wakiwasiliana na Epstein huku zikifichua majina ya wahanga.
Uhalifu
Trump anadai kuwa amepunguza mauaji na uhalifu wa kikatili kufikia kiwango cha chini kabisa katika miaka 125 kupitia sera yake ya mkono wa chuma, iliyodhihirishwa na kutumwa kwa walinzi wa taifa (National Guard) katika miji kadhaa inayoongozwa na Wademokrasia, ikiwemo Washington DC.
Hata hivyo, ukweli unaelezea hadithi tofauti. Kiwango cha mauaji nchini Marekani tayari kilikuwa katika mkondo wa kushuka katika miaka miwili kabla ya Trump kurejea madarakani. Kiwango cha mauaji kinatarajiwa kuonyesha kushuka hadi kiwango cha chini kabisa kuwahi kurekodiwa mwaka 2025 — watu wanne kwa kila wakazi 100,000, kwa mujibu wa Baraza la Haki ya Jinai (Council on Criminal Justice).
Hata hivyo, hii inafuatia miaka miwili mfululizo ya maporomoko ya rekodi yaliyotokea chini ya serikali ya Biden.
Afya
Kuna wimbi la kutoridhika juu ya kupanda kwa gharama za afya, tishio la kupunguzwa kwa programu za shirikisho kama Medicaid, na mwisho wa ruzuku zilizotolewa hapo awali chini ya Sheria ya Huduma ya Afya Nafuu, inayojulikana pia kama Obamacare.
Zaidi ya nusu ya Wamarekani wameonyesha hofu kuwa hawataweza kumudu huduma muhimu za afya mwaka huu, kwa mujibu wa kura za maoni.
Aidha, ajenda ya Kuifanya Marekani Kuwa na Afya Tena (MAHA) inayopigiwa upatu na Robert F. Kennedy Jr., Waziri wa Afya, imekabiliwa na upinzani kufuatia wasiwasi kwamba sera zake zimedhoofisha sera za chanjo na miundombinu ya afya ya umma.
